Houptsyte

Elsassisch

Buschur un wìllkumma uf dr àlemànnischa Wikipedia! D frei Enzyklopedi, wo àlla känna mìtmàche.

Àrtikel fìnde

Àrtikel noh Kàtegorie:
Àlle Kàtegorie • Brüüchtum • Ernährung • Geogràfi • Gschicht • Gsellschàft • Kunscht • Literàtür • Müsik • Nàtur • Person • Politik • Religion • Sport • Sproch • Technik • Verkehr • Wìrtschàft • Wìsseschàft

Themeportal: Regionàle Àrtikel Àlemànne Àlemànnisch Bade Bàde-Wirttebärg Basel Elsàss Friburg Liachtastei Schwiiz Schwoba Vorarlberg
Geogràfi Gschìcht Gsellschàft Kunscht Lìteràtür Müsik Nàtür Politik Religion Sport Sproch Technik Wìsseschàft

Sunschtigs: Àrtikelindex vu A bis Z • Bsunders güeta Àrtìkel • Lasige Àrtikel • Àrtìkel noh Dialekt • Audioufnàhme vu Àrtikel • Ufnàhme vu Dialektwerter • A Fàbel ìn verschìdne Dialekt ìwersetza • Àlemànnische Ortsnamme • Àlemànnische Diernamme • Àlemànnische Pflànzenamme

D Àlemànnischa Wikipedia

D àlemànnischa Wikipedia ìsch a Enzyklopedi ìn da Dialekta vum àlemànnischa Sprochrüüm, àlso vu dr ditscha Schwiz, vum Elsàss, vu Lìechtestei, vu Owerbàda, vum Schwowalànd un vu Vorarlberg.

D Enzyklopedi wàchst durch d frèiwìlliga Hìlf vu àlla, wo ebbis ìn ìhrem Dialekt wann bitràga. Àlla Itràga känna vu alla Bsuacher gschrìwa un gändert wara. Àlla sìn harzlig iglàda mìtz'màcha. Brìnga Èier Wìssa ii un halfa a so mìt, s Àlemànnischa z pflega, ufz'warta un z'erhàlta. D erschta Schrìtt sìn gànz eifàch!

Wer mìr vu dr Àlemànnischa Wikipedia sìn un wàs mìr wann, fìndsch ìn unserm Profil.

D Ìnhàlt vu dr Wikipedia därf frèi kopiart un verbreitet wara.

Bis jetz gìt's bi dr àlemànnischa Wikipedia 29.063 Àrtìkel.

Àrtìkel vu dr Wucha: Alti Schwiizer Mäss und Gwicht

Alti Schwiizer Mäss sind Mäss, wo i de Schwiz bruucht wore sind, bivor 1877 die metrische Ainhaite Meter, Liter und Kilogramm igfüert wore sind. Debi hend bis denn verschidnigi lokaali Mäss und Gwicht ggulte und s sind au verschidnigi Geldsorte und Wäärige im Umlauf gsii. Fascht jede Ort mit em Maartrecht hett dozmol sini aigni Mäss ghaa, wobii aber grösseri Stedt, wie Zöri, Choschtez, Nürnberg, Köln und Antwerpe (Antorf) und ide Welschschwiiz au Lyon und Paris hüüfig Iiflüss uf chlinneri Maartort uusgüebt hend. Im 19. Joorhundert hend verschidnig Kantöö afange die System aihaitlicher z mache und au di alte Mäss em metrische System aapasse, indem s de Fuess uf exakt 30 Santimeter bistimmt hend und ali andere Mäss vo dem abhängig gmacht hend.

E zentrali Macht, wo e öberregionals aihaitlichs System het chöne döresetze, het scho im früene Mittelalter nüme bistande und im Lauf vo de Zitt het jede Ort mitem Maartrecht sini aigni Mäss ghaa. Die mittelalterliche Uurchunde nenet zwoor verschidnigi Mäss, aber selte s Verhältnis vo dene underenand und natürli isch onöd bikannt, wie gross die gnau gsii sind. Nu selte cha de gnau Wert eruiert werde. So basiert de Chlosterplan vo Sanggale ufeme digitus (Finger) zu 18,52 mm und emene pes (Fuess) zu 26,632 cm (…dr gànz Àrtìkel lasa)

Friahjera Àrtìkel vu dr Wucha:

Hàsch gwìsst ...

Verwaltigsgliderig vu dr Ukraine

... dass d Ukraine in 24 Oblast (ukrain. область), ai Autonomi Republik (ukrain. Автономна Республіка) un zwoo Stedt (ukrain. місто) mit Sonderstatus glideret isch?
dass im Dal Babyn Jar (ukrain. Бабин Яр) bi Kiew d Yysatzgruppe vum SD am 29. un 30. Septämber 1941 innerhalb vu 48 Stund iber 33.000 jidische Manne, Fraue un Chinder ermordet hän?
... dass de Name Krim vom tatarisch-mongolische Wort qyrym »Festig« chunnt?
... dass d Koloniste, wo Zürichtal gründet hend, e Mischtielekt us Schwyzertütsch und Schwööbisch gredt hend?
... dass si no dr ukrainische Bresidäntschaftswahle 2004 in dr sognännte „Oraschene Revolution“ dr weschtli orientiert Bresidäntschaftskandidat Wiktor Juschtschenko gege dr vu Russland unterstitzt Wiktor Janukowytsch duregsetzet het?

Àlemànnischa Nochrìchte:

31. Augschte 2022:
«Wir können nicht so egoistisch handeln und glauben, dass uns jeder versteht» (Blick)
30. Augschte 2022:
«Mundart sollte auch in anderen Sportarten möglich sein» (Blick)
«Kann viel besser Emotionen rüberbringen» (Blick)
Wieso kommentiert SRF die Nati nicht auf Schwiizerdütsch? (Blick)
26. Augschte 2022:
Andylusti.com bringt Dialekte ans ESAF (Werbewoche)

Meh Nochrìchte uf Dialäkt-Neuigkeite

7. Septämber

1566: Dr Sultan vum Osmanische Rych Süleyman I. (Bild) stirbt bi dr Belagerig vu Szigetvár.
1822: Brasilie erklert syy Unabhängigkait vu Portugal.
1860: Dr Giuseppe Garibaldi eroberet im Zug vum Risorgimento mit syne Rothämder Neapel.
1950: D Operetteverfilmig Schwarzwaldmädel mit dr Sonja Ziemann un em Rudolf Prack in dr Hauptrolle het z Stuegert Premiere.