azad ensiklopediya olanVikipediyaya xoş gəlmisiniz!
Hazırda Azərbaycan dilində məqalə mövcuddur. |
|
azad ensiklopediya olan
Vikipediyaya xoş gəlmisiniz!
Hazırda Azərbaycan dilində məqalə mövcuddur.
| Səfəvilərin əhalini şiələşdirməsi — Səfəvi imperiyasının əhalisini (bəzən güc tədbiq etməklə) şiələşdirmə siyasəti nəzərdə tutulur. XVI əsrdən başlamış və XVIII əsrə qədər davam etmiş, proses nəticəsində Orta Şərqin müəyyən bir hissəsində şiəliyin dominant olduğu bölgələr meydana çıxmışdır. Prosesə Səfəvi imperiyasının sünni qonşuları, xüsusən Osmanlı ilə olan düşmənçilik münasibətləri təsir etmişdir. Bu prosesin sonu On iki imam şiəliyinin digər şiə cərəyanları olan Zeydilik və İsmaililik üzərində hegomonluğu ilə nəticələndi. Bu iki şiə cərəyanı buna qədər müəyyən dövrlərdə şiə dünyası daxilində hakim olmuşdular. 1501-ci ildə Səfəvi imperiyasının yaradılması ilə On İki imam şiəliyi imperiyanın rəsmi məzhəbi elan edildi və bu məqam İslam tarixində dönüm nöqtələrindən biri hesab edilir.
Bu prosesin birbaşa nəticəsi kimi müasir İran və Azərbaycan (həm şimali, həm də cənubi Azərbaycan) şiəliyə keçid etdilər və bu hələ də belə qalmaqdadır. Bu ölkələr hələ də böyük şiə əhalisinə malikdirlər və dünyada əhalisinin şiəliyi nisbətinə görə birinci İran, ikinci isə Azərbaycan gəlməkdədir. |
| Əhliman Əmiraslanov — Azərbaycan alimi, ictimai-siyasi xadim, cərrah–onkoloq, tibb elmləri doktoru (1984), professor (1989), Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının (2001) və Polşa Tibb Elmləri Akademiyasının (1998) həqiqi üzvü, Rusiya Elmlər Akademiyasının xarici üzvü (2001), AMEA-nın Biologiya və Tibb Elmləri Bölməsinin akademik–katibi (2007–indi), SSRİ Dövlət Mükafatı (1986), Azərbaycan Respublikasının "Şöhrət" ordeni (2000) və Azərbaycan Respublikasının "Şərəf" ordeni (2017) laureatı, Azərbaycan Respublikasının əməkdar elm xadimi (1991), Azərbaycan SSR Ali Sovetinin (1990) və Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin IV (2010), V çağırış (2015) və VI çağırış (2020) deputatı, Azərbaycan Tibb Universitetinin rektoru (1992–2015), ATU Onkologiya kafedrasının müdiri (1993–indi) Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Bilik Fondunun Himayəçilik Şurasının üzvü (18 iyul 2014–indi), Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin Səhiyyə komitəsinin sədri (2015- indi), Yeni Azərbaycan Partiyasının üzvü.
Əhliman Əmiraslanov 1947-ci il noyabrın 17-də Qərbi Azərbaycanın Göyçə mahalının Basarkeçər rayonunun Zod kəndində ziyalı ailəsində anadan olub. 1965-ci ildə Zod kənd orta məktəbini qızıl medalla bitirərək elə həmin ildə də N.Nərimanov adına Azərbaycan Dövlət Tibb İnstitutunun müalicə–profilaktika fakultəsinə daxil olub. 1969-cu ildə hələ tələbə ikən Bakı şəhər kliniki onkologiya xəstəxanasında tibb qardaşı vəzifəsində əmək fəaliyyətinə başlayıb. (Davamı...) |
| İqtisadiyyat üzrə Nobel mükafatı laureatlarının siyahısı — İsveç Kral Elmləri Akademiyası tərəfindən hər il iqtisadi elmlər sahəsində araşdırma aparan tədqiqatçılara verilir.
İlk mükafatın qalibləri 1969-cu ildə Raqnar Friş və Yan Tinberqen olmuşdur. Hər bir laureat medal, diplom və miqdarı hər il dəyişən pul mükafatı alır. 1969-cu ildə Tinberqen və Frişə 375,000 İsveç kronu verilmişdi(bu pul 2007-ci ildə 2,871,041 İsveç kronudur). Mükafat Stokholmda Alfred Nobelin vəfatının ildönümü olan dekabrın 10-da illik mərasimdə təqdim olunur 2018-ci ildəki mükafatla birlikdə 50 İqtisadiyyat üzrə Nobel mükafatı 81 şəxsə verildi. 2007-ci ilə qədər 9 mükafatla ən çox mükafatın əldə edildiyi sahə makroiqtisadiyyatdır. 2018-in oktyabrından etibarən ən çox laureata sahib universitet 32 laureatla Çikaqo Universiteti olmuşdu. |
- Türkiyənin İstanbul şəhərinin Bəyoğlu məhəlləsi, İstiqlal küçəsində baş verən partlayış nəticəsində 5 nəfər ölmüş, 81 nəfər yaralanmışdır.
- Braziliyada keçirilən prezident seçkilərində daha əvvəl iki dəfə prezident olmuş Luis İnasiu Lula da Silva (şəkildə) hazırkı prezident Jair Bolsonarunu məğlub edib.
- Hindistanın Qücərat ştatının Morbi şəhərində piyada körpüsünün aşması ən azı 135 nəfərin ölümü ilə nəticələnib.
- Somalinin paytaxtı Moqadişoda iki avtomobilin partladılması nəticəsində 100-dən çox adam ölüb, azı 300 isə nəfər yaralanıb.
- Cənubi Koreyanın Seul şəhərində Hellouin şənlikləri zamanı yaranan izdiham nəticəsində azı 156 nəfər ölüb, 150-dən çox insan yaralanıb.
- Azərbaycan şahmatçıları Gövhər Beydullayeva və Abdulla Qədimbəyli İtaliyada keçirilən gənclər arasında şahmat üzrə dünya çempionatında qalib olublar.
- 1816 — Varşava Universiteti təsis edildi.
- 1946 — Əfqanıstan, İslandiya və İsveç BMT üzvlüyünə qəbul edildilər.
- 1900 — Bakı əhalisi və polisin fəaliyyətindən bəhs edən "Bakı camaatının həyatı və Böyük Knyaz prospekti ilə hərəkəti" filmi ilk dəfə nümayiş olundu.
- 1946 — BMT irqi və dini ayrı-seçkiliyi pisləyən qətnamə qəbul etdi.
- 1969 — Pele Rio de Janeyronun Marakana stadionunda futbol yarışlarında 1000-ci qolunu vurdu.
- 1977 — Misir prezidenti Ənvər Sadat İsrailə səfər etmiş ilk ərəb lideri oldu.
- 1979 — SSRİ-də ilk sürət qatarı (200 km/saat) Moskva-Leninqrad reysi ilə hərəkətə başladı.
- 1985 — ABŞ prezidenti Ronald Reyqan Cenevrədə SSRİ lideri Mixail Qorbaçovla görüşdü.
- 1987 — 1931-ci il istehsalı olan "Bugatti Royale" hərrac yolu ilə avtomobil tarixində o dövrə qədərki ən baha qiymətə — 5,5 milyon dollara satıldı.
- 27 avqust 1896-cı ildə baş vermiş İngilis-Zənzibar müharibəsi cəmi 38 dəqiqə davam edib.
- Koreya mətbəxinə aid olan sannakçi yeməyi, doğranmış halda olsa da, hərəkət etməyə davam edən səkkizayaqlının ətraflarından hazırlanır.
- 2014-cü ildə insan hüquqları müdafiəçiləri Koreyaca Vikipediyanın nüsxələrini şarlar vasitəsilə Şimali Koreyaya yollamağa cəhd etmişdilər.
- Beş yaşında ikən Hovard Lavkrafta (şəkildə) Santa Klausun mövcud olmadığı deyiləndə, o, bunu "bəs niyə tanrı da mif hesab olunmur?" sualı ilə cavablandırmışdı.
- .nu internet kodu Niue adalarına məxsus olsa da, İsveç və Danimarkada daha populyardır, çünki həmin ölkələrdə "nu" sözü "indi" mənasına gəlir.
Vikimedia Fondunun digər layihələri
Türkdilli Vikipediyalar