گتˇ ولگ


گيلکي ويکيپدياٰ خۊش بۊماين

رها دانشنامه‌اي گه همه تؤنن اۊنه دچین وچین بکۊنن.
۶٬۴۴۵ ته گيلکي وانويس


زؤحل

زؤحل (نماد: ♄) خۊري منظۊمه دۊوؤمي پيله سىاره مۊشتري پسي ؤ خۊري منظۊمه شيشؤمي سىاره خۊر ٚ فاصله نظر ٚ جه ايسه. زؤحل ايته پيله گازي سىاره ايسه ؤ با أنکي أن ٚ حجم پۊر پيله ايسه ولي اۊن ٚ جرم زيمي ۹۵ ته جرم ٚ أندره. زؤحل زيمي اي هشتؤم ٚ چگالي-أ دأره کي آو ٚ چگالي جه ني کمتره. ايته کامل ٚ رۊج زؤحل ٚ دۊرۊن ۱۰ ساعت ؤ ۳۹ دئقه ؤ اۊن ٚ ايته سال زيمي ۲۹,۵ ته سال ٚ أندر طۊل کشه. زؤحل ٚ استوايي مدار ۲۷ درجه ايسه ؤ اۊن ٚ زاويه تغييرات خۊر ٚ نسبت، زيمي-أ مأنه ؤ زيمي مأنستن شأ چار فصل-أ اۊن ٚ مئن دئن. زؤحل ٚ جرم مۊشتري جرم ٚ مأنستن گاز ٚ جه ايسه ؤ ويشتر ني هيدرؤژن ٚ جه تشکيل بۊبؤسته ؤ ايبچه ني هليؤم ؤ متان اۊن ٚ دۊرۊن دره.

زؤحل ؤ خۊر ٚ فاصله ويشتر جه ۱,۴ ميليارد کيلۊمتر ايسه. زؤحل ٚ ايته کامل ٚ گردش خۊر ٚ دؤر ۱۰,۷۵۹ رۊج ىا ۲۹,۵ سال طۊل کشه

زيمي شو ٚ آسمان ٚ مئن، زؤحل خۊ پيله أبعاد ٚ وأسي تقريباً پۊر سۊ بيده به. زؤحل خۊ حلقه‌ئن ؤ قمران وأسي جلوه خاصي دأره ؤ معرۊف ايسه. زؤحل پۊر مۊشتري-أ مأنه ؤ اۊشان ٚ أصلي فرخ زؤحل ٚ حلقه‌ئن ايسه.

زؤحل ٚ باره

زؤحل ايبچه مۊشتري جه کۊچي‌تره ؤ اۊن ٚ جرم ني مۊشتري جه کمتر ايسه. زؤحل ٚ جرم زيمي ۹۵ ته جرم ٚ أندر ايسه. زؤحل خۊري منظۊمه جرمان ٚ مئن سوؤمي پيله جسم، جرم ؤ حجم ٚ نظر ٚ جه ايسه. زؤحل-أ گازي غۊل لقب بدأده، چؤن اۊن ٚ سطح ويشتر گاز ٚ جه تشکيل بۊبؤسته، ولي مۊمکن ايسه کي ايته جامد ٚ تۊشک بدأره.

زؤحل ٚ ميانگين ٚ چگالي، باخي خۊري منظۊمه سیاره‌ئن ٚ نسبت، کمترين ايسه. أگر بتانيم زؤحل-أ ايته پيله دریا مئن تأوأديم زؤحل آو ٚ سر مانه ؤ بيجير نيشه. زۊحل ٚ دۊرۊني ترکيبان ايحتمالاً مۊشتري-أ مانه ؤ اۊن ٚ عناصر-أ ۷۴٪ هيدرؤژن، ۲۴٪ هليؤم ؤ ۲٪ سنگين ٚ عناصر حدس بزئده. أ ترکيب تقريبا خۊر ٚ ترکيبات-أ ني مأنه. تخمين بزئد کي زؤحل ايته کۊچي سنگين ٚ تۊشک، ۲۰ هيزار کيلۊمتر قؤطر ٚ أمرأ دأره کي اۊن ٚ جرم ني ۲۰Mφ معادل ايسه.

مدار

زؤحل ٚ فاصله خۊر جه ۹,۵۳۹ نؤجۊمي واحد-أ (هر ايته نؤجۊمي واحد ۱۵۰,۰۰۰,۰۰۰ کيلۊمتر ايسه) رسه ؤ اۊن ٚ مداري دؤر ۲۹,۵ سال ايسه ؤ ايته مدار ٚ دؤر گرده کي زيمي أمرأ ۲,۴۸ درجه زاويه ساجه. زؤحل ني مۊشتري مأنستن ايته پۊر أبر ٚ جو دأره. زوحل استوا اۊن مداري صفحه أمرأ ۲۶ درجه ؤ ۴۵ دئقه زاويه دأره ؤ أن باعث به کي اۊن قؤطبان هر ۱۵ سال ايته وار زيمي سمت واگردئد. زؤحل چؤن پۊر خۊ دؤر گرده اۊن ٚ قؤطبان ايبچه پخت ايسد ؤ أ سیاره ايته کامل ٚ کؤره نما-یأ نأره ؤ اۊن ٚ قؤطبي ؤ استوايي مداران ٚ شؤعاع نسبت ۱۰/۹ ايسه.

جو

زؤحل ٚ جو ٚ ساختار کمرقیش-أ مأنه کي استوا مؤوازات ايمتداد دأره ؤ مۊشتري-أ پۊر شبيه ايسه. زؤحل ٚ جو ٚ ترکيب ني مۊشتري أمرأ پۊر اشتراک دأره. تا هأسأ متان، آمۊنياک، اتان، فؤسفين، استيلن، متيل استيل، پرؤپان ؤ هيدرؤژن-أ بيافتد. زؤحل خارجي لايه ۹۶/۳٪ هيدرؤژن ؤ ۳/۲۵٪ هليؤم دأره. زؤحل ٚ أبران مۊشتري مأنستن نارنجي ؤ زرد ايسد ؤ زؤحل ٚ مئن چؤن اۊن ٚ دما کمتره، أبران اۊن ٚ جو ٚ مئن بيجيرتر جه مۊشتري قرار گيره....دۊمباله

جرگه'ن

ايمرۊ

ايمرۊ: جۊمه، ۱۵۹۶ ديلمي، ۱ اریه (۷ اؤکتؤبر سال ۲۰۲۲)

Wikipedia:۱ اریه دؤجئه تفاقؤن

دؤجئه تاتايي

مهسا أميني (۱۳۷۹ – ۱۴۰۱ شهريور ۲۵)، کي اۊن ٚ أصلي نام ژينا أميني بۊ، ايته ايراني ۲۲ ساله کؤر بۊ کي ۱۴۰۱ شهريور ۲۲ مئن تئران ٚ ارشاد ٚ گشت اۊن-أ بيگيته ؤ بدني ضربه وأسي بۊشؤ کؤما مئن ؤ بأزين ني شديد ٚ جراحات ٚ وأسي تئران ٚ کسری ناخۊشخانه مئن بؤمؤرده.

کاسپي زوؤنؤن

آفاری Main_Page
آبخازی Ихадоу_адаҟьа
آچئی Ôn_Keuë
آدیجیایی НэкӀубгъо_шъхьаӀ
آفریکانس Tuisblad
آکان Krataafa_Titiriw
Alemannisch Wikipedia:Houptsyte
آلتایی جنوبی Тӧс_бӱк
امهری ዋናው_ገጽ
Amis Sa’ayayaw_pising_no_tyin-naw
آراگونی Portalada
انگلیسی باستان Heafodtramet
عربی الصفحة_الرئيسية
آرامی ܦܐܬܐ_ܪܝܫܝܬܐ
عربی مراکشی الصفحة_اللولا
عربی مصری الصفحه_الرئيسيه
آسامی বেটুপাত
آستوری Portada
Atikamekw Otitikowin
آواری БетӀераб_гьумер
Kotava Xadola
اودهی प्रधान_पन्ना
آیمارایی Nayriri_uñstawi
ترکی آذربایجانی Ana_səhifə
South Azerbaijani آنا_صفحه
باشقیری Баш_бит
بالیایی Kaca_Utama
باواریایی Wikipedia:Hoamseitn
ساموگیتی Pėrms_poslapis
Central Bikol Panginot_na_Pahina
بلاروسی Галоўная_старонка
Belarusian (Taraškievica orthography) Галоўная_старонка
بلغاری Начална_страница
Bhojpuri मुख्य_पन्ना
بیسلاما Nambawan_Pej
بانجاری Laman_Tatambaian
Pa'O အဓိကလိတ်မဲ့ငါ
بامبارایی Nyɛ_fɔlɔ
بنگالی প্রধান_পাতা
تبتی གཙོ་ངོས།
Bishnupriya পয়লা_পাতা
برتون Degemer
بوسنیایی Početna_strana
بوگیایی Mappadecéŋ
Russia Buriat Нюур_хуудаһан
کاتالان Portada
Chavacano El_Primero_Pagina
چینی مین شرقی Tàu_Hiĕk
چچنی Коьрта_агӀо
سبویی Unang_Panid
چامورویی Fanhaluman
چوکتویی Main_Page
چروکی ᎤᎵᎮᎵᏍᏗ
شایانی Va'ohtama
کردی مرکزی دەستپێک
کورسی Pagina_maestra
کریایی ᓃᔥᑕᒻᐹᔅᑌᒋᓂᑲᓐ
ترکی کریمه Baş_Saife
چکی Hlavní_strana
کاشوبی Przédnô_starna
اسلاوی کلیسایی Главьна_страница
چوواشی Тĕп_страница
ولزی Hafan
دانمارکی Forside
Dagbani Solɔɣu
آلمانی Wikipedia:Hauptseite
دینکایی Apam_këdït
Zazaki Pela_Seri
صُربی سفلی Głowny_bok
Doteli मुख्य_पन्ना
دیوهی މައި_ޞަފްޙާ
دزونگخا མ་ཤོག།
اوه‌ای Axa_do_Ŋgɔ
یونانی Πύλη:Κύρια
امیلیانو-روما PP
انگلیسی Main_Page
اسپرانتو Vikipedio:Ĉefpaĝo
اسپانیایی Wikipedia:Portada
استونیایی Vikipeedia:Esileht
باسکی Azala
اکسترامادورایی Página_prencipal
فارسی صفحهٔ_اصلی
فولانی Hello_jaɓɓorgo
فنلاندی Wikipedia:Etusivu
võro Wikipedia:Pääleht
فیجیایی Tabana_levu
فارویی Forsíða
فرانسوی Wikipédia:Accueil_principal
آرپیتان Vouiquipèdia:Reçua_principâla
فریزی شمالی Wikipedia:Hoodsid
فریولیایی Pagjine_principâl
فریسی غربی Haadside
ایرلندی Príomhleathanach
گاگائوزیایی Baş_yaprak
گن 封面
Guianan Creole Paj_Prensipal
گیلی اسکاتلندی Prìomh-Dhuilleag
گالیسیایی Portada
گوارانی Ape
کونکانی گن मुखेल_पान
گورونتالو Halaman_Bungaliyo
گوتی 𐌰𐌽𐌰𐍃𐍄𐍉𐌳𐌴𐌹𐌽𐌹𐌻𐌰𐌿𐍆𐍃
گجراتی મુખપૃષ્ઠ
Gun Weda_Tangan
مانی Ard-ghuillag
هوسایی Babban_shafi
Hakka Chinese Thèu-Ya̍p
هاوایی Ka_papa_kinohi
عبری עמוד_ראשי
هندی मुखपृष्ठ
هندی فیجیایی Pahila_Panna
موتویی هیری Main_Page
کروات Glavna_stranica
صُربی علیا Hłowna_strona
هائیتیایی Paj_Prensipal
مجاری Kezdőlap
ارمنی Գլխավոր_էջ
Western Armenian Գլխաւոր_Էջ
هریرویی Main_Page
اینترلینگوا Pagina_principal
اندونزیایی Halaman_Utama
اکسیدنتال Principal_págine
ایگبویی Ihu_mbụ
اینوپیک Aullaġniisaaġvik
ایلوکویی Umuna_a_Panid
اینگوشی Керттера_оагӀув
ایدو Frontispico
ایسلندی Forsíða
ایتالیایی Pagina_principale
اینوکتیتوت ᐊᒥᖅ
ژاپنی メインページ
Jamaican Creole English Mien_Piej
لوجبان uikipedi'as:ralju
جاوه‌ای Wikipédia:Pendhapa
گرجی მთავარი_გვერდი
قره‌قالپاقی Bas_bet
قبایلی Asebter_agejdan
کاباردینی НапэкӀуэцӀ_нэхъыщхьэ
Kabiye Talɩ_ɖeu
تیاپی A̱tsak_Wat_Wu
کنگویی Mukânda_ya_ngudi
کیکویویی Main_Page
کوانیاما Main_Page
قزاقی Басты_бет
گرینلندی Saqqaa
خمری ទំព័រដើម
کانارا ಮುಖ್ಯ_ಪುಟ
کره‌ای 위키백과:대문
کومی پرمیاک Пондӧтчан_листбок
کانوریایی Main_Page
قره‌چایی‐بالکاری Баш_бет
کشمیری اَہَم_صَفہٕ
کولش Wikipedia:Houpsigk
کردی Destpêk
کومیایی Медшӧр_лист_бок
کورنی Folen_dre
قرقیزی Башбарак
لاتین Vicipaedia:Pagina_prima
لادینو La_Primera_Hoja
لوگزامبورگی Haaptsäit
Lak Агьаммур_лажин
لزگی Кьилин_ччин
Lingua Franca Nova Paje_xef
گاندایی Olupapula_Olusooka
لیمبورگی Veurblaad
Ligurian Pagina_prinçipâ
Ladin Plata_prinzipala
Lombard Pagina_principala
لینگالا Lokásá_ya_libosó
لائوسی ໜ້າຫຼັກ
لری شمالی سرآسونٱ
لیتوانیایی Pagrindinis_puslapis
لاتگالی Suoku_puslopa
لتونیایی Sākumlapa
مادورایی Tanèyan
مایدیلی सम्मुख_पन्ना
Basa Banyumasan Kaca_Utama
مکشایی Пря_лопа
مالاگاسی Wikipedia:Fandraisana
مارشالی Main_Page
ماری Тӱҥ_лаштык
مائوری Hau_Kāinga
مینانگ‌کابویی Laman_Utamo
مقدونی Главна_страница
مالایالامی പ്രധാന_താൾ
مغولی Нүүр_хуудас
مانیپوری ꯃꯔꯨꯑꯣꯏꯕ_ꯂꯃꯥꯏ
Mon မုက်လိက်တမ်
مراتی मुखपृष्ठ
هیل ماری Тӹнг_ӹлӹштӓш
مالایی Laman_Utama
مالتی Il-Paġna_prinċipali
کریکی Main_Page
میراندی Biquipédia:Páigina_percipal
برمه‌ای ဗဟိုစာမျက်နှာ
ارزیایی Прявтлопа
مازندرانی گت_صفحه
نائورویی Bwiema_peij
Nāhuatl Calīxatl
ناپلی Paggena_prencepale
آلمانی سفلی Wikipedia:Hööftsiet
ساکسونی سفلی Vöärblad
نپالی मुख्य_पृष्ठ
نواریایی मू_पौ
اندونگایی Hambili_Tarkerazu
نیاسی Olayama
هلندی Hoofdpagina
نروژی نی‌نُشک Hovudside
نروژی Portal:Forside
Novial Chefi_pagine
نکو ߓߏ߬ߟߏ߲߬ߘߊ
Norman Page_dé_garde
سوتویی شمالی Letlakala_la_pele
ناواهویی Íiyisíí_Naaltsoos
نیانجایی Tsamba_Lalikulu
اکسیتان Acuèlh
لیوی-کارلیان Piäsivu
اورومویی Fuula_Dura
اوریه‌ای ପ୍ରଧାନ_ପୃଷ୍ଠା
آسی Сæйраг_фарс
پنجابی ਮੁੱਖ_ਸਫ਼ਾ
پانگاسینانی Arapan_ya_Bolong
پامپانگایی Pun_Bulung
پاپیامنتو Página_Prinsipal
Picard Accueul
نیم‌زبان نیجریه‌ای Main_Pej
آلمانی پنسیلوانیایی Haaptblatt
Palatine German Wikipedia:Haubdsaid
پالی पमुख_पत्त_Pamukha_patta
Norfuk / Pitkern Mien_Paij
لهستانی Wikipedia:Strona_główna
پیدمونتی Intrada
پنجابی پہلا_صفہ
Pontic Αρχικόν_σελίδα
پشتو لومړی_مخ
پرتغالی Wikipédia:Página_principal
Paiwan sitjumaq_na_sapitj
کچوایی Qhapaq_p'anqa
رومانش Wikipedia:Pagina_principala
Vlax Romani Sherutni_patrin
روندیایی Urupapuro_nyamukuru
رومانیایی Pagina_principală
آرومانی Prota_frãndzã
Tarantino Pagene_Prengepále
روسی Заглавная_страница
Rusyn Головна_сторінка
کینیارواندایی Intangiriro
سانسکریت मुख्यपृष्ठम्
یاقوتی Сүрүн_сирэй
سانتالی ᱢᱩᱬᱩᱛ_ᱥᱟᱦᱴᱟ
ساردینیایی Pàgina_printzipale
سیسیلی Pàggina_principali
اسکاتلندی Main_Page
سندی مُک_صفحو
سامی شمالی Portála:Ovdasiidu
سانگو Gä_nzönî
صرب و کرواتی Glavna_stranica
تاچل‌هیت Tasna_Tamzwarut
شانی ၼႃႈႁူဝ်ႁႅၵ်ႈ
سینهالی මුල්_පිටුව
انگلیسی ساده Main_Page
اسلواکی Hlavná_stránka
Saraiki پہلا_پرت
اسلوونیایی Glavna_stran
ساموآیی Itūlau_Muamua
ایناری سامی Ovdâsijđo
شونایی Peji_Rekutanga
سومالیایی Bogga_Hore
آلبانیایی Faqja_kryesore
صربی Главна_страна
تاکی‌تاکی Fesipapira
سوازیایی Likhasi_Lelikhulu
سوتوی جنوبی Leqephe_la_pele
Saterland Frisian Haudsiede
سوندایی Tepas
سوئدی Portal:Huvudsida
سواحیلی Mwanzo
سیلزیایی Przodniŏ_zajta
Sakizaya saayaway_a_belih
تامیلی முதற்_பக்கம்
Tayal T’ringan_na_zzngayan
تولو ಮುಖ್ಯ_ಪುಟ
تلوگویی మొదటి_పేజీ
تتومی Pájina_Mahuluk
تاجیکی Саҳифаи_аслӣ
تایلندی หน้าหลัก
تیگرینیایی መበገሲ_ገጽ
ترکمنی Baş_Sahypa
تاگالوگی Unang_Pahina
تسوانایی Main_Page
تونگایی Peesi_tali_fiefia
توک‌پیسینی Fran_pes
ترکی استانبولی Anasayfa
تاروکویی Ruwahan_patas
تسونگایی Tlukankulu
تاتاری Баш_бит
تومبوکایی Jani_likulu
توی‌یایی Kratafa_Titiriw
تاهیتیایی Fa’ari’ira’a
تووایی Кол_арын
اودمورتی Кутскон_бам
اویغوری باش_بەت
اوکراینی Головна_сторінка
اردو صفحۂ_اول
ازبکی Bosh_Sahifa
وندایی Hayani
Venetian Wikipedia:Prinsipio
وپس Pälehtpol’
ویتنامی Trang_Chính
West Flemish Voorblad
والونی Mwaisse_pådje
وارایی Syahan_nga_Pakli
ولوفی Xët_wu_njëkk
وو 封面
قلموقی Нүр_халх
خوسایی Iphepha_Elingundoqo
Mingrelian დუდხასჷლა
یدی הויפט_זייט
یوروبایی Ojúewé_Àkọ́kọ́
چوانگی Yiebdaeuz
زیلاندی Vòblad
چینی Wikipedia:首页
چینی کلاسیک 維基大典:卷首
چینی (مین نان) Thâu-ia̍h
کانتونی 頭版
زولویی Ikhasi_Elikhulu

This page is based on a Wikipedia article written by contributors (read/edit). Text is available under the CC BY-SA 4.0 license; additional terms may apply. Images, videos and audio are available under their respective licenses. Cover photo is available under CC BY 2.0 license.